Zanim tekst dało się poprawić kilkoma kliknięciami, drukarz układał go z osobnych znaków. Ruchoma czcionka była niewielkim elementem z wypukłą literą, cyfrą lub znakiem interpunkcyjnym. Z takich elementów powstawały słowa, wiersze i całe strony. Pomysł był prosty: raz wykonany znak można wykorzystać w wielu różnych tekstach.
Co właściwie było ruchome?
Nie chodziło o literę poruszającą się podczas drukowania. „Ruchoma” oznaczała, że każdy znak był oddzielnym elementem. Można było wyjąć go z jednego układu i umieścić w innym. To zasadnicza różnica wobec deski, na której wycinano od razu całą stronę.
W metalowej czcionce znak znajdował się na końcu niewielkiego słupka i miał lustrzaną postać. Dzięki temu odbitka na papierze była czytelna we właściwym kierunku. Poszczególne znaki zestawiano w wiersze i większą formę, z której wykonywano kolejne odbitki.
Czy wszystko zaczęło się od Gutenberga?
Historia ruchomej czcionki zaczęła się wcześniej w Azji. W XI wieku Bi Sheng w Chinach wykonywał osobne znaki z wypalanej gliny. W Korei stosowano później czcionki metalowe. Zachowany tom buddyjskiego dzieła Jikji, wydrukowany w 1377 roku, powstał 78 lat przed Biblią Gutenberga.
Johannes Gutenberg odegrał przełomową rolę w rozwoju druku w Europie w XV wieku. Połączył odlewanie powtarzalnych metalowych znaków z ich składaniem oraz pracą prasy. Ważny był cały sposób wytwarzania i używania czcionek, a nie wyłącznie pomysł pojedynczej litery.
Dlaczego był to tak ważny krok?
Wyobraź sobie dwa zamówienia: dziś krótkie ogłoszenie, jutro stronę książki. Przy druku z całej drewnianej deski każdy nowy tekst wymagał nowej formy. Osobne znaki dawały możliwość ponownego ułożenia tekstu z posiadanego zestawu. Przygotowanie składu nadal wymagało pracy, lecz elementy nie służyły już tylko jednej stronie.
Druk ułatwiał powielanie tekstów i docieranie z nimi do większej liczby odbiorców. Nie oznaczało to jednak, że od razu wszędzie wyparł inne metody: w Chinach druk z całych drewnianych bloków długo pozostawał ekonomicznie uzasadniony.
Co ta historia mówi dzisiejszemu klientowi drukarni?
Narzędzia się zmieniły, ale warto nadal oddzielać treść, jej układ i sposób wykonania. Najpierw ustalamy, co odbiorca ma przeczytać, później projektujemy stronę, a następnie dobieramy technologię do zamówienia. Czytelny tekst i dobrze przygotowany projekt są równie istotne jak sam etap druku.
Jeśli przygotowujesz własny katalog, ulotkę lub opakowanie, zacznij od zebrania tekstów i ustalenia ich kolejności. Nasze studio grafiki pomoże nadać im formę, a w dziale Drukarnia poznasz stosowane dziś technologie. Aby zapytać o realizację, sprawdź co przesłać do wyceny druku i wyślij materiały na biuro@virgo.net.pl.
Źródła i dalsza lektura
- Columbia University: druk i ruchoma czcionka w Chinach
- Bibliothèque nationale de France: Jikji
- Gutenberg.de: sposób działania wynalazku Gutenberga
Fot. Willi Heidelbach, Wikimedia Commons, CC BY 2.5. Kadrowanie, zmniejszenie i konwersja do WebP
